Ul. Wróbla 14d, 41-100 Siemianowice Śląskie; telefon - USG: 609 08 08 34

Cytologia

Zdjęcie USG

Rekomendacje PTG

  1. Badaniami profilaktycznymi polegającymi na corocznej kontroli cytologicznej powinny być objęte kobiety po ukończeniu 25 roku życia (najpóźniej w wieku 30 lat). W sytuacji wczesnego rozpoczęcia współżycia należy wykonać badanie cytologiczne nie później niż 3 lata po inicjacji seksualnej. Prawidłowe wyniki wymazów cytologicznych i brak czynników ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy pozwalają na prowadzenie badania przesiewowego co 2-3 lata.
  2. Kontroli cytologicznej co 12 miesięcy wymagają kobiety:
    • zakażone HIV
    • przyjmujące leki immunosupresyjne
    • zakażone HPV-typem wysokiego ryzyka
    • leczone w przeszłości z powodu śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN 1,CIN 2, CIN 3) lub raka szyjki macicy
  3. Badanie cytologiczne w okresie krótszym niż 12 miesięcy należy powtórzyć u kobiet, u których w poprzednich rozmazach cytologicznych nie stwierdzono obecności komórek pochodzących ze strefy przekształceń, endocervix lub też poprzednie rozmazy cytologiczne były mało czytelne z powodu domieszki śluzu, krwi lub obecności stanu zapalnego.
  4. Dopuszcza się odstępstwa od corocznej kontroli cytologicznej w następujących grupach:
    • kobiety 30-letnie i starsze nie podlegające kryteriom wymienionym w pkt.2, które mają prawidłowe trzy kolejne wyniki rozmazu cytologicznego
    • kobiety po usunięciu macicy wraz z szyjką z powodu zmian niezłośliwych
  5. Zalecanym systemem klasyfikacji wymazów cytologicznych w Polsce jest system Bethesda. Należy zwrócić uwagę na modyfikację pierwotnej wersji klasyfikacji, ze szczególnym uwzględnieniem korekty z roku 2001.
  6. W początkowym okresie realizacji programu profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce, w ramach etapu diagnostycznego dopuszcza się przejściowo możliwość oceny rozmazów cytologicznych łącznie w obu systemach klasyfikacji tj. TBS i PAP. Zalecenie to ma charakter edukacyjny i jest wprowadzone celem lepszego zrozumienia wyniku wymazu cytologicznego przez kobietę korzystającą z programu profilaktyki. Stopniowo należy dążyć do całkowitego odejścia od klasyfikacji Papanicolau na rzecz TBS.
  7. Kobiety, u których nie znaleziono komórek strefy przekształceń w rozmazie cytologicznym i mają prawidłowy ostatni wynik cytologiczny bez ASC, AGC, LSIL, SIL, AGUS lub podejrzenia raka powinny być ponownie zbadane po upływie 12 miesięcy.
  8. W diagnostyce cytologicznej zaleca się:
    • czytelne i jednoznaczne oznakowanie szkiełka podstawowego
    • dobre uwidocznienie szyjki macicy przed pobraniem rozmazu cytologicznego
    • pobranie rozmazu cytologicznego z szyjki macicy i kanału szyjki przed badaniem ginekologicznym i badaniem ultrasonograficznym wykonywanym sondą dopochwową
    • jeżeli zachodzi konieczność pobrania materiału na obecność choroby przenoszonej drogą płciową jako pierwszy należy wykonać rozmaz cytologiczny
    • pobieranie rozmazu cytologicznego przy użyciu szczoteczki oraz zwrócenie uwagi na staranne rozprowadzenie pobranego materiału na całej powierzchni szkiełka
    • podstawowego. Korzystne jest oddzielenie materiału pochodzącego z kanału i tarczy szyki macicy. Należy zwrócić uwagę na dbałość w utrwalaniu i wybarwianiu całej powierzchni preparatu
  9. Zarówno konwencjonalna jak i płynna cytologia (liquid base cytology) są zalecane jako obowiązujące w przesiewowym badaniu cytologicznym. Do pobrania materiału z szyjki macicy należy użyć szczoteczki. Ma to szczególne znaczenie, jeśli stosujemy technikę płynnej cytologii (LBC). Zaletą techniki LBC są: zdecydowanie lepsza jakość uzyskanego preparatu (cienka warstwa komórek bez nakładania się, brak domieszki śluzu, krwi itp.), co może mieć wpływ na kwalifikacje do oceny oraz możliwość wykorzystania przechowywanego materiału komórkowego osadzonego w płynnym podłożu do dodatkowych badań diagnostycznych, np. detekcji materiału genetycznego, onkogennego typu HPV, która moŜe zostać wykonana po ocenie preparatu cytologicznego bez konieczności powtórnego wzywania kobiety.
  10. W związku z faktem, że przetrwałe zakażenie wywołane wirusem brodawczaka ludzkiego typu onkogennego jest najistotniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy, należy podkreślić, że zarówno badanie cytologiczne, jak i test na obecność onkogennego typu HPV są wzajemnie uzupełniającymi się elementami wieloetapowego programu profilaktyki raka szyjki macicy.
  11. Uznana rola przetrwałego zakażenia onkogennym typem HPV dla rozwoju patologii szyjki macicy potwierdza słuszność i potrzebę tworzenia pracowni molekularnej diagnostyki zakażenia tym wirusem jako niezbędnego elementu realizacji algorytmu diagnostycznego w programie profilaktyki raka szyjki macicy

Immunoprofilaktyka - prewencja pierwotna

  • Podstawowym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy jest przewlekłe zakażenie onkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego.
  • U prawie 100% chorych z płaskonabłonkowym rakiem szyjki macicy stwierdza się obecność DNA HPV typów onkogennych
  • Do obdarzonych największym potencjałem onkogennym wirusów brodawczaka ludzkiego należy typ HPV 16 występujący w 50%-60% raków szyjki macicy i typ HPV 18 występujący w 10%-20% raków szyjki macicy
  • Skuteczna prewencja pierwotna jako element profilaktyki raka szyjki macicy powinna chronić populację kobiet przed zakażeniem i rozwojem przetrwałego zakażenia onkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego
  • Dotychczasowe wyniki badań jednoznacznie wskazują na 100% skuteczność użycia szczepionki opartej o cząstki wirusopodobne VLP HPV 16 i 18 w skutecznym przeciwdziałaniu przed rozwojem przewlekłego zakażenia wywołanego przez HPV 16 i 18, a w konsekwencji powstaniem na bazie zakażenia wirusowego śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy
  • Według dostępnych danych szczepionka przeciwwirusowa oparta na VLP HPV 16 i 18 jest całkowicie bezpieczna z punktu widzenia standardów wakcynologicznych i charakteryzuje się bardzo wysoką skutecznością przy jednoczesnym braku poważnych działań ubocznych.
  • Populacyjnym szczepieniom profilaktycznym powinny być poddane dziewczęta miedzy 12 a 15 rokiem życia
  • Wprowadzenie do programu profilaktyki prewencji pierwotnej opartej o masowe szczepienia przeciwwirusowe nie stanowią podstawy do zmian opisanych powyżej zasad prowadzenia skriningu cytologicznego raka szyjki macicy i nie zwalniają kobiet zaszczepionych od obowiązku korzystania z oferty bezpłatnych, wykonywanych co trzy lata badań cytologicznych.
Prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
prof.dr hab. n.med. Marek Spaczyński